DHANIO LA MWAKA 1969 KUHUSU JUMLA ZINAZOJIFUTA LAGEUKA KUWA SI KWELI
Chukua saa yenye saa sita, na orodha ya misogeo: “sogeza mshale mbele saa 1”, “mbele saa 4”, na kadhalika. Kwa misogeo mitano ya saa moja kila mmoja, hakuna kikundi chake kinachowahi kurudisha mshale hasa mahali ulipoanzia. Kwa misogeo sita, vyovyote itakavyokuwa, daima kikundi fulani kitafanya hivyo. Wanahisabati huandika hesabu hii ya saa kama C₆, na namba sita hapa ni kisabiti cha Davenport (Davenport constant) cha saa hiyo.
Sasa weka saa r za aina hiyo kando kwa kando, na acha kila msogeo usogeze kila mshale kwa kiasi chake. Kisabiti cha Davenport cha seti hii ya saa, kinachoandikwa D(C₆^r), ni idadi ndogo kabisa ya misogeo inayohakikisha kikundi ambacho jumla yake inarudisha kila mshale mahali ulipoanzia kwa wakati mmoja — mfuatano mdogo wenye jumla sifuri (zero-sum subsequence), kwa maneno ya makala. Kisabiti hiki kinahusiana na matatizo katika nadharia ya grafu, jiometri yenye kikomo, kombinatoriki na nadharia ya ufaktorishaji (factorization theory).
Fomula ya mwaka 1969
Kuna kikomo cha chini rahisi. Kwenye kila saa, chukua misogeo mitano ya saa moja inayogusa saa hiyo tu: kwa saa r, hiyo inaleta misogeo 5r ambayo miongoni mwake hakuna kikundi kinachojifuta. Kwa hiyo angalau misogeo 5r + 1 inahitajika. Kwa ujumla, kwa saa zenye saa n, angalau r(n − 1) + 1.
Mwaka 1969, van Emde Boas na Kruyswijk walikisia kwamba kikomo hiki rahisi daima ndicho jibu kamili:
D(C_n^r) = r(n − 1) + 1.
Lilithibitishwa katika miaka ya 1960 kwa baadhi ya hali, kama saa ambazo idadi ya saa zake ni kipeo cha namba tasa, au zisizozidi saa mbili. Zaidi ya hapo, thamani kamili ilibaki nje ya kufikiwa: hata kufikia mwaka 2018, hali ya saa nne zenye saa sita bado haikujulikana. Hata hivyo, dhanio hilo likawa “tatizo maarufu la muda mrefu” katika fani hiyo, na lilitarajiwa kuwa kweli.
Misogeo 116 isiyojifuta kamwe
Weidong Gao (Chuo Kikuu cha Tianjin), Alfred Geroldinger (Chuo Kikuu cha Graz), Guoqing Wang (Chuo Kikuu cha Tiangong) na Xiangneng Zeng (Chuo Kikuu cha Sun Yat-Sen) sasa wanaonyesha kwamba dhanio hilo linashindwa.
Timu inaunganisha misogeo kama vipande vya kujengea:
- orodha ya misogeo 24 kwenye saa tano zenye saa sita, iliyojengwa kutoka kwa jedwali dogo: kikundi chochote cha misogeo hiyo ambacho jumla yake inaangukia ndani ya seti ndogo ya nafasi tatu daima hutua kwenye nafasi ileile isiyo sifuri;
- orodha mbili za aina hiyo zinazoshiriki nafasi hizo tatu, jambo linalotoa misogeo 48 bila kikundi chochote kinachojifuta;
- orodha nyingine tofauti ya misogeo 20 ambamo pia hakuna kikundi kinachojifuta.
Zikiwekwa kando kwa kando, orodha hizi zinatoa misogeo 2 × 48 + 20 = 116 kwenye saa 23 zenye saa sita, na hakuna kikundi chake kinachorudisha kila mshale mahali ulipoanzia. Dhanio lilisema 23 × 5 = 115 ndiyo orodha ndefu kabisa ya aina hiyo inayowezekana. Kwa hiyo kwa saa 23, kisabiti cha Davenport ni angalau 117, si 116.
Nakala za kipande hiki zinaweza kurundikwa: tokeo la jumla ni kwamba D(C₆^r) ≥ 5r + ⌊r/23⌋ + 1, ambapo ⌊r/23⌋ huhesabu ni vipande vingapi kamili vya 23 vinavyotoshea ndani ya r. Kwa hiyo dhanio si kweli kwa saa zenye saa sita mara tu r inapofikia 23, na kwa kila r kubwa zaidi. Waandishi wanabainisha kwamba nadharia hiyohiyo pia inakanusha tokeo lililokisiwa kuhusu vifuniko (coverings).
Kinachobaki bila jibu
Uthibitisho hautoi thamani halisi ya D(C₆^r), bali kikomo tu ambacho dhanio linakataza. Hausemi chochote kipya kwa saa chache kuliko 23, ambapo kikomo kipya ni sawa na fomula ya zamani, wala kwa saa zenye idadi ya saa isiyo sita. Makala hii fupi ina kurasa tano, na tathmini ya wataalamu wengine (peer review) bado inasubiriwa.
