गणितप्रीप्रिंटसिद्धांतवाचनासाठी ३ मिनिटे

एर्डोश यांचा सर्वांत लांब वक्र, अखेर सिद्ध

p असा एक बहुपदी घ्या ज्याचे अग्रपद zⁿ आहे, जसे की z⁶ − z, आणि z ला संमिश्र संख्यांच्या प्रतलावर फिरू द्या. ज्या प्रत्येक बिंदूवर p(z) हे मूल्य शून्यापासून नेमके 1 अंतरावर असते, तो बिंदू रंगवा. परिणामी मिळणाऱ्या वक्राला लेम्निस्केट (lemniscate) म्हणतात, आणि तो {|p(z)| = 1} असा लिहितात. z⁶ − 1 साठी तो एक फूल असतो: मूळबिंदूत मिळणाऱ्या सहा पाकळ्या.

1958 मध्ये, पी. एर्डोश (P. Erdős), एफ. हर्झोग (F. Herzog) आणि जी. पिरानियन (G. Piranian) यांनी असा प्रश्न विचारला की असा वक्र किती लांब असू शकतो. त्यांचे अनुमान (conjecture): अग्र सहगुणक (leading coefficient) 1 असलेल्या n घाताच्या सर्व बहुपदींपैकी, सर्वांत लांब लेम्निस्केट zⁿ − 1 चा असतो. एर्डोश यांनी 1983 मध्ये बहुपदींवरील एका प्रश्नसंग्रहातील पहिला प्रश्न म्हणून तो पुन्हा नोंदवला.

वरच्या मर्यादांची अडुसष्ट वर्षे

आदर्श वक्राच्या लांबीचे एक अचूक सूत्र आहे, 2^(1/n) B(1/2, 1/(2n)), जिथे B हे ऑयलरचे बीटा फलन (Euler’s beta function) आहे. n = 1 साठी ते 2π देते, म्हणजे एकक वर्तुळाचा परीघ.

लेखातील पहिले कोष्टक त्या मूल्याकडे झालेली चढाई पुन्हा मांडते. लांबीवरील वरच्या मर्यादा 74n² (पोमेरेंके (Pommerenke), 1961) पासून 8eπn, 4πn, 2πn, πn अधिक एक दुरुस्ती, मग 2n अधिक उत्तरोत्तर लहान होत जाणाऱ्या दुरुस्त्या, अशा बदलत गेल्या. घात 2 चा प्रश्न 1999 मध्ये अलेक्झांडर एरेमेन्को (Alexandre Eremenko) आणि डब्ल्यू. हेमन (W. Hayman) यांनी निकाली काढला, आणि घात 3 चा 2026 मध्ये बी. ई. डाल्के (B. E. Dahlke) यांनी. टेरेन्स टाओ (Terence Tao) यांनी पुरेशा मोठ्या प्रत्येक घातासाठी अनुमान सिद्ध केले होते. मधले घात खुले राहिले होते.

चीनमधील Xi’an Jiaotong University चे तेंग झांग (Teng Zhang) आता प्रत्येक घातामध्ये हे अनुमान सिद्ध करतात: कोणताही लेम्निस्केट zⁿ − 1 च्या लेम्निस्केटपेक्षा लांब नसतो.

वर्तुळ वाकवून रेषा बनवणे

रणनीती एका निरीक्षणापासून सुरू होते. zⁿ − 1 चे एकच क्रांतिक मूल्य (critical value; जिथे अवकलज शून्य होतो तिथे घेतलेले मूल्य) आहे: −1. सर्वांत लांब वक्र नेहमी असा निवडता येतो की त्याची क्रांतिक मूल्ये एकक वर्तुळावर असतील; काम असे आहे की अशा कमालकाला (maximiser) त्यांपैकी एकच मूल्य असते हे दाखवणे.

लांबींची तुलना करण्यासाठी, लेखक लक्ष्यालाच वाकवतात. एक म्योबियस (Möbius) रूपांतरण, w ↦ w/(1 − βw), बहुपदीच्या मूल्यांना आणि एकक वर्तुळाला दोघांनाही लागू केले जाते. त्याच्या मर्यादेपर्यंत (limit) नेल्यावर, वर्तुळ उलगडून एक सरळ रेषा बनते.

रेषेवर, लांबी हा मोजणीचा प्रश्न बनतो. zⁿ साठी, वास्तव अक्षावर पाठवले जाणारे बिंदू मूळबिंदूतून जाणाऱ्या n सरळ रेषा बनवतात, आणि प्रतलात काढलेली जवळजवळ प्रत्येक रेषा त्यांना नेमकी n वेळा छेदते. दुसरा एखादा बहुपदी कधीकधी कमी छेदनबिंदू देतो. समाकल भूमितीचे (integral geometry) एक अभिजात सूत्र, क्रॉफ्टनचे सूत्र (Crofton’s formula), या गहाळ छेदनबिंदूंचे रूपांतर गहाळ लांबीमध्ये करते. दोन भिन्न क्रांतिक मूल्ये असल्यास, रेषेवर इतकी लांबी गमावली जाते की ती तूट वर्तुळाकडे परत जातानाही टिकून राहते, असे लेख सिद्ध करतो.

घात 4 ते 255, यंत्राने तपासलेले

256 आणि त्याहून अधिक घातांसाठी, अंदाज (estimates) शुद्ध विश्लेषणाने सर्व घातांसाठी एकाच वेळी लागू होतात. 4 ते 255 दरम्यान, ते घातागणिक अधिक धारदार केले जातात, आणि प्राचलांच्या (parameters) संपूर्ण प्रदेशांवरील उरलेल्या असमानता संगणकाद्वारे परिमेय किंवा अंतराल अंकगणिताने (rational or interval arithmetic) पडताळल्या जातात; हे अंकगणित प्रत्येक राशीला हमी असलेल्या मर्यादांच्या दरम्यान बंदिस्त करते. कोड सार्वजनिक आहे, Python आणि C# मध्ये लिहिलेला, आणि बहुतेक तपासण्या दोन स्वतंत्र प्रोग्राम्सद्वारे चालवल्या जातात; घात 5 साठीची केवळ एक चाचणीच 347,691 अंतर्गत नोड्सचा (internal nodes) एक वृक्ष उभारते. घात 2 आणि 3 आधीच्या सिद्धतांवर आधारित आहेत.

केवळ एकच विजेता

शेवटचा विभाग समानतेच्या स्थितीचा निकाल लावतो: एखादा बहुपदी कमाल लांबी केवळ तेव्हाच गाठतो, जेव्हा तो प्रतलावर सरकवलेला किंवा फिरवलेला zⁿ − 1 असतो, (z − z₀)ⁿ − e^(iθ). टाओ यांनी सुचवलेले उत्तर नेमके हेच होते.

हा लेख 63 पानांचा प्रीप्रिंट आहे, आणि त्याचा बराच भाग प्रमाणित (certified) संगणनावर आधारित आहे, त्यामुळे इतर गणितज्ञांना अजून तो तपासायचा आहे. लेखक नमूद करतात की त्यांनी भाषा-संपादन, आकृत्या आणि शोधक चर्चांसाठी ChatGPT वापरले, आणि असेही स्पष्ट करतात की सिद्धता स्वतंत्रपणे विकसित केल्या, तपासल्या आणि लिहिल्या गेल्या.