ƘANANAN HALITTU MASU BIN DUSAR ƘANƘARAR TEKU
Kowace shekara, teku tana aika gigaton na carbon daga samanta zuwa zurfinta, ɗauke a cikin dusar ƙanƙarar teku (marine snow): gutsuren kayan halitta (organic matter) da ke nitsewa a hankali. Masana kimiyya suna kiran wannan famfon carbon na halitta (biological carbon pump).
A kan hanyarsu ta sauka, gutsuren suna ratsa teku cike da ƙananan halittu (microbes), kusan miliyan ɗaya na bacteria a kowace millilita. Duk da haka bacteria suna cike kusan kashi ɗaya cikin miliyan goma kawai na yawan ruwan, don haka dole gutsure da ƙaramar halitta su haɗu a zahiri kafin ƙaramar halittar ta fara cin sa tana mayar da carbon ɗinsa cikin ruwa. Yawan faruwar hakan ne ke yanke yawan carbon da ke kaiwa cikin teku mai zurfi. Har zuwa yanzu, ba a taɓa kallon hakan kai tsaye a cikin babban teku ba, da ƙananan halittu na daji da sabuwar dusar ƙanƙara.
Na’urar hangen ƙananan abubuwa a kan jirgi mai lilo
Rahul Chajwa da Manu Prakash, na Jami’ar Stanford (Stanford University), sun kafa na’urar hangen ƙananan abubuwa (microscope) a cikin jirgin ruwan bincike Kilo Moana, a cikin Magudanar Ruwa ta California (California Current), a lokacin wani balaguron bincike a lokacin bazara na 2024. Sun tattara dusar ƙanƙarar teku a cikin wani tarko mai shawagi a zurfin mita 80, da ruwan teku cike da ƙananan halittu daga mita 20, inda chlorophyll ya fi yawa.
Sun sanya gutsure ɗaya a cikin wata siririyar hanyar ruwa, suka rina DNA na ƙananan halittun don su riƙa haske, sannan suka tura ruwan teku ta gefen gutsuren don kwaikwayon faɗuwarsa. Ɗaukar hotuna ta fara cikin mintuna 30 bayan tattarawa. Wani tsarin manhaja na musamman ya gano ƙwayoyin kai tsaye, sannan aka duba kowace hanyar tafiya, hoto bayan hoto, da idon ɗan adam: hanyoyin tafiya 2,657 gaba ɗaya.
Masu ninkaya da ke tsayawa suna sake tashi
Ƙananan halittun, masu faɗi tsakanin mikromita 0.25 da 2.4, ba su yi kama ko kaɗan da E. coli, bacteria na ɗakin gwaje-gwaje da littattafai ke ambato ba. Wasu sun yi ninkaya a miƙe, wasu kuma a gaggauce da tsayawa, wasu sun juya baya da wani ɗan fizgewa, sun yi shawagi a wuri ɗaya, ko kuma kawai ruwa ya ɗauke su. Da yawa sun riƙa sauyawa tsakanin ninkaya da hutawa, da tafiye-tafiye na kusan daƙiƙa 1.2 da tsayawa na kusan daƙiƙa 3.4, wani lokaci har zuwa 25. A kowane lokaci, kusan rabinsu ba sa ninkaya.
Gudunsu ya kama daga mikromita 7 zuwa 70 a daƙiƙa. Daga gudu da girma, ƙungiyar ta ƙiyasta cewa ninkaya tana cin kusan 0.17% kawai na kasafin kuzarin ƙaramar halitta ta yau da kullum, kuma mafi yawa kusan 10%: a cewar marubutan, wannan shi ne irin wannan ma’auni na farko a cikin teku.
Iyakar chemotaxis
Gutsure yana zubar da sinadarai, kuma ƙananan halittu da yawa za su iya yin ninkaya suna bin ƙaruwar sinadari (chemical gradient), wata ɗabi’a da ake kira chemotaxis. Idan babu kwararar ruwa, jan hankalin ya yi rauni. Da kwararar ruwa, masu ninkayar sun taru a cikin wani gajimare a bayan gutsuren, inda ruwan ke nufa (downstream), gajimaren da ya rabu da gutsuren lokacin da kwararar ta yi sauri fiye da kima.

Hanyoyin tafiyar ƙananan halittu (baƙaƙe) a kewayen gutsure ɗaya (launin toka) yayin da kwararar ruwa ke ƙaruwa daga 0 zuwa mita 49.2 a kowace rana; launuka suna nuna gajimaren sinadarai da aka lissafa. — Hoto na 3c, Chajwa da Prakash (2026), arXiv:2611.13165.
Ruwan da ke gudana a kewayen gutsure mai faɗuwa yana kuma juya ƙananan halittun, yana kautar da su daga inda suka nufa. Marubutan sun ayyana iyakar chemotaxis (chemotactic horizon): yankin da ke kewayen gutsuren inda jan ƙaruwar sinadarin ke rinjayar wannan juyawa. An auna ta a kan masu ninkaya mafi saurin amsawa: ƙarfin jagorancinsu ta hanyar sinadarai ne ke ba wa wannan yanki girmansa. Babu ita a kewayen gutsuren da ba ya nitsewa: tana bayyana ne kawai idan akwai kwararar ruwa.
Ƙololuwa, sannan babu komai
Ƙungiyar ta ƙirga ƙananan halittu nawa ne suka kai kewayen gutsuren kai tsaye a gudun kwararar ruwa huɗu, daga 0 zuwa mita 49.2 a kowace rana. Haɗuwa ta fara ƙaruwa, sannan ta ragu. Wata lanƙwasa da aka daidaita da waɗannan ma’aunai tana kaiwa ƙololuwa a mita 14.4 a kowace rana kuma tana faɗuwa zuwa sifili kusa da mita 78.1 a kowace rana, nesa sosai da kwarara mafi sauri da aka gwada, inda ƙananan halittun za su zama kamar ɗigo marasa motsi na kansu da ruwa ke ɗauka. Wannan akasin ra’ayoyin gargajiya ne, waɗanda ke hasashen ƙarin haɗuwa idan barbashi ya ƙara saurin faɗuwa.

Yawan haɗuwa da aka auna a gudun kwararar ruwa huɗu (sanduna da ɗigo) da lanƙwasar da aka daidaita: ƙololuwa kusa da mita 14.4 a kowace rana, sifili bayan 78.1. — Hoto na 5a, Chajwa da Prakash (2026), arXiv:2611.13165.
Gutsure masu tafiyar hawainiya suna tsayawa, masu sauri suna faɗuwa
Daga nan marubutan sun saka wannan lanƙwasa a cikin wani sauƙaƙan samfuri na rukunin gutsure da aka saki lokaci ɗaya kusa da saman teku, kowanne ana cin sa a wani mataki da ya dogara da gudunsa. Wata kaifaffiyar iyaka ta bayyana. Gutsuren da suka fi iyakar tafiyar hawainiya ana cin su a hankali a hankali kuma suna tsayawa a saman teku. Waɗanda suka fi ta sauri da ƙyar ake taɓa su kuma suna faɗuwa har ƙasan teku ba tare da an narkar da su ba. Rukunin ya rabu gida biyu, a zurfi daban-daban.
Wannan yana da sakamako a aikace. Tarkon laka (sediment traps), waɗanda ke tattara abubuwan da ke faɗuwa a tsawon lokaci, za su iya tara gutsure masu tarihi da makoma daban-daban sosai, don haka matsakaicinsu na iya ɓoye ainihin abin da ke faruwa. Marubutan sun yi gargaɗin cewa samfurinsu mafi sauƙi ne: yana ɗauka cewa narkewa tana biyo bayan haɗuwa, yana amfani da oxygen a matsayin wakilin sinadarai da yawa da gutsure ke fitarwa, kuma bai haɗa da gutsuren da ke fashewa ko haɗewa ba. Duk da haka, yana danganta abin da ƙaramar halitta ɗaya ke yi da yawan carbon da teku za ta iya kullewa, a daidai lokacin da samfurorin famfon carbon na teku ke ɗauke da rashin tabbas na gigaton.
