MOTOCIN DA AKA AJIYE DA KE ADANA HASKEN RANA DON DARE

Fale-falen hasken rana da motocin lantarki suna yaɗuwa da sauri, amma lokutansu suna karo: fale-falen suna samarwa da rana kuma suna tsayawa idan rana ta faɗi, yayin da motoci ke yawan caji da yamma, lokacin da mutane suka dawo gida. Yawan duka biyun, haka layin wutar lantarki (grid) ke ƙara wahala don daidaita su.

Ra’ayin “SolarEV City” yana mayar da karon zuwa daidaito: amfani da baturan motocin lantarki a matsayin ajiya da aka bazu a cikin birni, kusa da fale-falen kan rufi. Motoci suna shanye rarar tsakar rana kuma, ta haɗin hanyoyi biyu na “mota-zuwa-gida” ko “mota-zuwa-gini”, suna sakin ta da yamma da dare.

Birni ɗaya, yanayi 5,000

Nawa ne yanayi kaɗai ke canza sakamakon? Binciken baya ya haɗa yanayi da bambance-bambancen gida na rufi, motoci da ɗabi’u. Yuchen Liu da Takuro Kobashi, na Jami’ar Tohoku a Japan, tare da abokan aiki a Delft University of Technology da Meteorological Research Institute na Japan, sun gudanar da gwaji mai sarrafawa a kwamfuta.

Sun ɗauki Kyoto a matsayin birnin misali na yau da kullum kuma sun riƙe komai a tsaye — fadin rufi, yawan motoci, ɗabi’un tuƙi, yadda mutane ke amfani da wuta — yayin da suka matsar da shi zuwa wurare 5,000 na ƙasa a duniya. Yanayin gida ne kawai ya canza, kuma tare da shi samar da hasken rana na kowace awa da buƙatar dumama da sanyaya.

Birnin misalin yana da fale-falen kan rufi masu ƙarfin gigawatt 7.41 — ƙarfin da suke bayarwa tare a cikakken hasken rana — da motocin lantarki 475,500, kowace da baturi da ke adana makamashi na kilowatt-hour 40 kuma zai iya caji ko sakin wuta a kilowatt 6, gudun musayarsa da gidan. Motocin suna waje awa uku kowace rana. Kwaikwayon yana gudana awa bayan awa, awoyi 8,760 a shekara, a tsawon rayuwa na shekaru 25, tare da tsufar fale-fale da batura. Babban lambar ita ce dogaro da kai: rabon wutar gine-gine da tuƙi da ake samarwa a gida, kai tsaye daga fale-falen ko ta baturan motoci.

Abin da ya fito

Dogaro da kai ya kasance tsakanin kashi 21.6% da 84.2%, kuma ya wuce kashi 60% a mafi yawan yankunan kudancin 45° arewa.
Ƙara baturan motoci ya ɗaga matsakaicin tsakiya da maki 21.1 na kashi (percentage points) fiye da fale-fale kaɗai (44.8%), duk da cewa motocin suna ƙara nasu buƙatar.
Hasken rana ba shi ne dukan labarin ba. Abubuwa uku suna bayyana kashi 98% na bambance-bambancen: albarkatun hasken rana, yadda buƙata ke daidaita da awoyin rana, da yadda buƙata ta yi yawa gaba ɗaya.

Taswirar duniya da aka canza launi daga ja (ƙasa) zuwa shunayya (sama), da zanen watsuwar dogaro da kai idan aka kwatanta da samar da hasken rana.

Sama: dogaro da kai na tsarin fale-fale-da-motoci ɗaya a fadin duniya. Ƙasa hagu: tare da baturan motoci (shuɗi) idan aka kwatanta da fale-fale kaɗai (ruwan lemu). Ƙasa dama: a daidai samar da hasken rana, layin latitude har yanzu yana kawo babban bambanci. — Figure 2, Liu et al. (2026), arXiv:2610.29344, CC BY 4.0.

Alƙahira da Novosibirsk

A Alƙahira da Mexico City, dogaro da kai yana zama kusa da kashi 80% duk shekara. Sararin sama mai haske yana taimakawa, amma mabuɗin shi ne lokaci: a watanni mafiya zafi, ƙarin buƙatar na’urar sanyaya iska tana kaiwa ƙololuwa da tsakar rana, daidai lokacin da fale-falen ke samarwa. São Paulo, wadda tsayinta ke taimaka mata, da Perth, wadda ruwan samanta ke sauka a lokacin sanyi, lokacin da rana dama tana ƙasa, su ma suna cikin wuraren da suka kusa zama mafi dacewa.

A Novosibirsk, buƙatar lokacin sanyi ta fi samarwa ko da kusa da tsakar rana. Dogaro da kai yana faɗuwa zuwa kashi 20–30% a lokacin sanyi kuma yana hawa zuwa kusan kashi 90% a lokacin rani. Baturan motoci ba za su iya cike giɓin da ke ɗaukar watanni ba. A Singapore, Port Harcourt da Surabaya, guguwa ta yau da kullum, ruwan damina ko lokacin damina suna yanke hasken rana daidai lokacin da zai iya daidaita da buƙatar rana.

Kyakkyawan lokaci na iya cike gibin hasken rana da babu: yankunan da ke da ƙarancin rana amma buƙata mai daidaito sun riƙe kashi 67.7%, kusan daidai da yankunan rana masu buƙata mara daidaito (68.9%).

Biranen da taswirorin hasken rana ke rasawa

Jera wurare bisa albarkatun hasken rana kaɗai yana rarraba kusan kashi ɗaya cikin huɗu na wurare 5,000 ɗin ba daidai ba. A cikin birane 1,000 mafiya yawan jama’a, 219 (21.9%) ana raina su sosai, kuma 37 kawai ake zuƙa musu daraja. Gabashin Asiya yana da 82 daga cikinsu, Afirka 51 da Kudancin Amurka 39. Idan aka haɗa da Kudanci da Kudu maso Gabashin Asiya, kashi 88.1% suna yankunan da ake sa ran za su ɗauki mafi yawan ƙaruwar jama’ar birane da buƙatar wuta a nan gaba. A yankin Afirka kudu da Sahara kaɗai, kusan mutane miliyan 600 har yanzu ba su da wutar lantarki, bisa ƙididdigar International Energy Agency da marubutan suka ambata.

Taswirar duniya ta yankuna ja da shuɗi inda jerin hasken rana ke raina ko zuƙa darajar tsarin, tare da zanen sanduna na birane.

Ja: wuraren da jerin hasken rana ke raina ƙarfin fale-fale-da-motoci; shuɗi: inda yake zuƙa masa daraja. Dama: kashi 21.9% na manyan birane 1,000 ana raina su sosai. — Figure 6a, Liu et al. (2026), arXiv:2610.29344, CC BY 4.0.

Misali, ba shiri ba

Kyoto a nan ma’auni ne, ba zanen gini ba. Aiwatarwa ta gaske ta dogara da nauyin wuta na gida, ɗabi’un ajiye mota, gine-gine, ƙarfin layin wuta, farashi da dokokin kasuwa, kuma canjin yanayi na nan gaba zai sake fasalin taswirar. Marubutan sun kuma lura cewa baturin mota ba koyaushe yake samuwa ba don kawai yana nan. Ƙarshensu: shawarwarin zaɓar wuri ya kamata su wuce taswirorin hasken rana zuwa yadda samarwa da buƙata ke daidaita a cikin yini da shekara.