कामचात्काच्या 8.8 तीव्रतेच्या भूकंपापूर्वीचे दशक

29 जुलै 2025 रोजी कामचात्का द्वीपकल्पाच्या पूर्व किनाऱ्याजवळ, जिथे पॅसिफिक प्रस्तर ओखोत्स्क प्रस्तराखाली घुसतो, तिथे 8.8 तीव्रतेचा भूकंप झाला. त्याने प्रस्तरांमधील सीमेचा 500 किलोमीटर लांबीचा पट्टा फाडला — अभ्यासानुसार, 2011 च्या 9.1 तीव्रतेच्या तोहोकू-ओकी भूकंपानंतर जगभरात नोंदलेला हा सर्वात मोठा भूकंप. हाच विभाग 4 नोव्हेंबर 1952 रोजी 9.0 तीव्रतेच्या भूकंपात तुटला होता, तेव्हा एका विनाशकारी त्सुनामीने पॅसिफिक महासागर ओलांडला होता.

एखादा भ्रंश तुटण्यापूर्वी तो एका तयारीच्या टप्प्यातून जातो असे अनेक पुरावे सुचवतात: हानी साचत जाते, विरूपण एकवटते, छोट्या भूकंपांचे स्वरूप बदलते. वॉर्सा येथील पोलिश ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेसच्या भूभौतिकी संस्थेचे स्तानिस्लाव लासोत्स्की (Stanisław Lasocki), बेआता ओर्लेत्स्का-शिकोरा (Beata Orlecka-Sikora) आणि मातेउश ओल्शेव्स्की (Mateusz Olszewski) यांनी 2025 च्या घटनेपूर्वीच्या दशकात तो टप्पा शोधला.

भूकंपांचा थवा वाचण्यासाठी दोन आकडे

चमू आधीच्या कामात विकसित केलेले दोन निर्देशक वापरतो:

dc, “भूकंपीय नियमितता गुणांक”: लागोपाठचे भूकंप किती सारखे आहेत हे तो मोजतो — आधीच्या भूकंपानंतरचा वेळ, त्यापासूनचे अंतर, आणि त्यांची तीव्रता यांत. कमी dc म्हणजे अधिक नियमित प्रक्रिया, ज्याचा अर्थ ते विरूपण एकाच क्षेत्रावर एकवटणे असा लावतात.
SSD, “भूकंपीय विकृती-गतिकी गुणांक”: खडक किती वेगाने विरूपित होत आहे याचा अंदाज.

त्यांच्या हानी-मॉडेलनुसार dc मधील घसरण तो क्षण दर्शवते जेव्हा विरूपणाची स्पर्धक क्षेत्रे एकात विलीन होतात, ज्यानंतर भेगा अस्थिरपणे पसरतात. मग dc पुन्हा चढतो, आणि मोठा भूकंप त्याच्या शिखराजवळ येण्याची प्रवृत्ती असते.

त्यांनी हे एका आंतरराष्ट्रीय सूचीवर लागू केले: जानेवारी 2014 ते 20 जुलै 2025 या काळात, भ्रंशाभोवती आखलेल्या क्षेत्रातील 3.6 आणि त्याहून अधिक तीव्रतेचे 2,682 भूकंप. त्यांचे वक्र अंतिम पूर्वधक्के आणि मुख्य धक्क्यापूर्वी, 16 जुलै 2025 रोजी थांबतात.

सात टप्पे, दोन व्यवस्था

2014 ते 2025 दरम्यान या प्रदेशात तीव्र भूकंपांचे सात टप्पे आले, त्यांपैकी मार्च 2020 मध्ये पारामुशिर बेटाजवळ 7.5 तीव्रतेचा, 17 ऑगस्ट 2024 रोजी पेत्रोपाव्लोव्स्क-कामचात्स्कीजवळ 7.0 तीव्रतेचा, आणि 20 जुलै 2025 रोजी 6.7 तीव्रतेचा आणि त्यानंतर 20 मिनिटांनी 7.5 तीव्रतेचा भूकंप. 8.8 तीव्रतेचा भूकंप त्यानंतर नऊ दिवसांनी आला.

2022 पूर्वी प्रत्येक टप्प्याआधी dc मध्ये खोल घसरण झाली, अनेकदा SSD मधील घसरणीसह. मग dc वाढला आणि तीव्र भूकंप त्याच्या कमाल पातळीजवळ, घसरणीनंतर आठ दिवस ते एक वर्ष यादरम्यान आले. उदाहरणार्थ 2020 च्या 7.5 तीव्रतेच्या भूकंपासाठी dc ने 12 जून 2019 रोजी तळ गाठला आणि सुमारे नऊ महिन्यांनी भूकंपाच्या दिवशी शिखर गाठले.

2022 नंतर चित्र बदलले. घसरणी खूपच उथळ झाल्या, आणि त्या एका दीर्घ ऊर्ध्वगामी कलावर स्वार होत्या, जो मोठ्या भूकंपापर्यंत चालू राहिला. लेखक अंतिम वळणबिंदू मार्च 2025 मध्ये, मुख्य धक्क्याच्या सुमारे पाच महिने आधी, असल्याचे ठरवतात.

2014 ते 2025 च्या मध्यापर्यंत नियमितता गुणांक dc चा वक्र, लाल त्रिकोण तीव्र भूकंप दर्शवतात.

नियमितता गुणांक dc (पश्चधक्के वगळून मोजलेला): 2022 पूर्वी खोल घसरणी, मग जुलै 2025 पर्यंत वाढता कल. लाल त्रिकोण 5.9 आणि त्याहून अधिक तीव्रतेचे भूकंप दर्शवतात. — आकृती 6a, Lasocki, Orlecka-Sikora & Olszewski (2026), arXiv:2610.13696.

एक तयारी नव्हे, तर एकमेकांवर चढलेल्या दोन

चमूचा अर्थ: नोंदीत एकाच वेळी दोन प्रक्रिया आहेत.

2014–2022 ची चक्रे इतर भ्रंशांची आहेत, मुख्यतः आणखी दक्षिणेकडे सेवेरो-कुरिल्स्कजवळ, जिथे नऊ तीव्र भूकंप एकवटले होते. 2014 ते ऑगस्ट 2024 दरम्यान भविष्यातील अधिकेंद्रापासून 150 km च्या आत 5.9 किंवा अधिक तीव्रतेचा एकही भूकंप झाला नाही.
2022 च्या सुरुवातीपासून 2025 मध्ये तुटणारा विभाग एकाच जोडलेल्या प्रणालीसारखा वागू लागला. लेखक सुचवतात की दक्षिणेकडील भूकंपांनी मुक्त केलेला ताण, कवचाखालील खोल, तन्य थर वाहत असताना हळूहळू उत्तरेकडे पसरला, आणि सुमारे दोन वर्षांनी त्या विभागापर्यंत पोहोचला.

हे त्याच क्षेत्राच्या स्वतंत्र अभ्यासांशी जुळते — जे पार्श्वभूमीवरील भूकंपप्रवणता, उपग्रह-स्थाननिश्चिती आणि गुरुत्वावर आधारित आहेत — आणि जे 2025 च्या विदारण-क्षेत्राचे वर्णन एकत्र तुटलेले किमान तीन वेगळे तुकडे असे करतात. हा निर्देशांक त्यात एक तारीख जोडतो: ते तुकडे एकत्र वागू लागले तो क्षण.

त्याच क्षेत्राच्या दुसऱ्या एका विश्लेषणात असे आढळले की मध्यम भूकंपांचा दर मुख्य धक्क्यापूर्वीच्या शेवटच्या दहा दिवसांपर्यंत स्थिर राहिला. त्याच भूकंपांवरून मोजलेला dc निर्देशांक सुमारे तीन वर्षे आधीचे, तारीख असलेले संक्रमण दाखवतो.

घटनेनंतरचे आकलन, काही अटींसह

लेखकांना त्यांच्या निर्देशकांमध्ये “भूकंप-पूर्वानुमानाची उच्च क्षमता” दिसते, आणि हे निर्देशक मेक्सिकोतील कोलिमा प्रदेशाचे प्रत्यक्ष-वेळेत निरीक्षण करण्यासाठी आधीच वापरले जातात. पण हा अभ्यास आधीच घडून गेलेल्या भूकंपाकडे मागे वळून पाहतो, आणि तो लेखकांच्याच निर्देशांकांचे मूल्यमापन करतो, जे अजून अप्रकाशित हस्तलिखित असलेल्या एका सैद्धांतिक मॉडेलवर बांधलेले आहेत. ते आणखी मर्यादा नमूद करतात: ताण-हस्तांतरणाचे स्पष्टीकरण केवळ दुसऱ्या भूकंपावरून घेतलेल्या परिमाण-क्रमाच्या (order of magnitude) तुलनेवर टेकलेले आहे, तुकड्यांमधील जुळणी प्रकाशित नकाशांच्या दृश्य तुलनेवर आधारित आहे, आणि भूकंपांचे दोन गट ठरावीक भौगोलिक चौकटींनी आखलेले आहेत.