۵ نومبر ۲۰۲۶ دا شمارہ

کوانٹم بِٹ نازک ہوندا اے۔ شور (noise) اوہنوں کسے وی پل پلٹ سکدا اے۔ اک حکمت عملی: اک قسم دی غلطی لگ بھگ ناممکن بنا دیو، فیر دوجی نوں درست کرو۔

«Kerr-cat» کیوبٹ 0 تے 1 نوں اک مائیکرو ویو فیلڈ دیاں دو الٹ ڈولاں (oscillations) وانگ سانبھدے نیں۔ ہر اک اپنی وادی وچ ٹکی ہوندی اے۔ ہُن تیکر، اوہ ملی سیکنڈاں دے اندر اتفاقی طور اُتے پلٹ جاندے سن۔

وائزمین انسٹیٹیوٹ (Weizmann Institute) دی اک ٹیم نے اک مفت حل لبھیا۔ جو تعامل (interaction) وادیاں پٹدا اے، اوہی بھٹکی ہوئی توانائی نوں وی کڈھ لے جاندا اے۔ ایہہ آخر پڑھن والے سرکٹ (readout circuit) وچ گواچ جاندی اے۔ نہ کوئی وادھو ڈرائیو، نہ کوئی وادھو پرزہ۔

ہر جوڑیا گیا فوٹون پلٹاں وچکار ویلے نوں لگ بھگ 1.8 نال ضرب دیندا اے۔ 34 فوٹوناں نال، ایہہ 448 سیکنڈ تیکر اپڑ جاندا اے۔ دوجی قسم دی غلطی باقی رہندی اے، لگ بھگ اک مائیکرو سیکنڈ دے دسویں حصے اُتے۔

ماخذ: Autonomous cooling of Kerr-cat qubits to minutes-long bit-flip times, https://arxiv.org/abs/2611.04868

a + b = c لوو، تِن پوریاں گنتیاں جیہناں دا کوئی سانجھا ضربیہ (common factor) نہیں۔ اوہناں نوں ونڈن والے مفرد عدداں (primes) نوں آپس وچ ضرب دیو، ہر اک نوں اک واری گن کے: ایہنوں N آکھو۔ 1 + 80 = 81 لئی، N 30 اے۔

کیہ c بہت ای وڈا ہو سکدا اے جدکہ N نِکا رہوے؟ میسر (Masser) تے اوسترلے (Oesterlé) دا abc قیاس (abc conjecture) آکھدا اے کہ نہیں: c، N دی کسے طاقت توں تھلے رہندا اے۔ ایہدے توں ہور بہت سارے نتیجے نکلن گے۔

فرانس دے CNRS تے IHÉS دے کرسٹوف سولے (Christophe Soulé) نے ایہدی اک کمزور شکل دا 39 صفحیاں دا ثبوت جاری کیتا اے۔ ایہدے وچ، c کدی وی اک مستقل (constant) ضرب N دی طاقت 24، جمع اک ذرا جیہا، توں ودھ نہیں ہوندا۔

لکھاری دے لفظاں وچ، ایہہ قوت نما قیاس دے مقابلے وچ «غلط» اے۔ ایہہ کم اک پری پرنٹ اے، جیہدی اجے ہور ریاضی داناں نے جانچ نہیں کیتی۔ جے ایہہ ٹھیک نکلیا، تے abc دے نتیجے وی نکلدے نیں، کمزور مستقلاں نال۔

ماخذ: On the abc conjecture, https://arxiv.org/abs/2611.05217

راجر فیڈرر دا کیریئر دو گنتیاں وچ: لگ بھگ 80% میچ جتے، صرف 54% پوائنٹاں نال۔ ٹینس دی سکورنگ اک نِکے جہے فائدے نوں وڈا فائدہ بنا دیندی اے۔

میڈرڈ دے طبیعیات داناں (physicists) نے ایس ودھاؤن والے اثر نوں ناپیا۔ ایہہ لگ بھگ صرف اک میچ دے پوائنٹاں دی تعداد اُتے منحصر اے۔ 52.5% پوائنٹ جتو، تے تُسیں پنج سیٹاں والے 80% میچ جت لیندے او۔

پر کجھ پوائنٹاں دا وزن ودھ ہوندا اے: اوہ جو کوئی گیم، سیٹ جاں میچ مکاؤندے نیں۔ اوہناں اُتے تھوڑا جیہا بہتر کھیڈو، تے تُسیں ادھے توں گھٹ پوائنٹاں نال بہتے میچ جت سکدے او۔

فابیو فونینی نے بالکل ایہو کیتا۔ 774 میچاں وچ، 49.4% پوائنٹ، فیر وی 51.2% میچ جتے۔ چال: نیڑے دے مقابلے والے سیٹ جتنا، تے یک طرفہ سیٹ ہتھوں جان دینا۔

ماخذ: Beyond the Federer paradox in tennis, https://arxiv.org/abs/2611.03702

جدوں سورج ورگا کوئی تارا بڈھا ہوندا اے، تے اوہ پھُل کے اک لال دیو (red giant) بن جاندا اے۔ نیڑے دے مدار والے کسے وی سیارے نوں اندر کھچیا تے نگلیا جانا چاہیدا اے۔

چین دے فلکیات داناں نے TESS دیاں ریکارڈ کیتیاں تاریاں دیاں تھرتھراہٹاں (vibrations) سُنیاں۔ سیاریاں والے تِن تارے اپنے سبھ توں وڈے حجم توں اگے لنگھ چکے نیں۔ اوہ واپس سُنگڑ گئے نیں۔

فیر وی، معیاری ماڈلاں دے مطابق، اوہناں دے سیارے اوس حجم توں نیڑے گھمدے نیں جیہڑا اوہ تارے کدی اپڑے سن۔ ریکارڈ: 24 Boo b، ہر 30 دناں وچ اک چکر، دھرتی–سورج دوری دے 0.183 گُنا اُتے۔

پہلاں اجیہا صرف اک «ممنوعہ» سیارہ جانیا جاندا سی۔ تِن ہور اک نمونہ بناؤندے نیں: سیاریاں والے نظاماں دی اک نویں قسم۔ دو تاریاں دا کوئی پرانا رلیواں؟ اک نگلے ہوئے سیارے توں جمی اک ڈسک؟ لکھاری خیال پیش کردے نیں، پر اجے کوئی ثبوت نہیں۔

ماخذ: The Survival Paradox of Close-In Planets Orbiting Red Clump Giants, https://arxiv.org/abs/2611.04544

دو ٹارچاں دیاں شعاعاں نوں اک دوجی نال کٹاؤ: اوہ اک دوجی وچوں لنگھ جاندیاں نیں۔ روشنی روشنی نال نہیں ٹکراندی۔ فیر وی کوانٹم فزکس اک نکے جیہے استثنا دی پیشین گوئی کردی اے، آپ «خالی» خلا دے راہیں۔

جرمنی وچ، فزکس داناں نے ایکس رے دیاں دھڑکناں (pulses) اک بہت ای تیز لیزر وچ آہمو ساہمنے داغیاں۔ ایہدے 4 جول لگ بھگ اک مائیکرومیٹر چوڑے نقطے وچ نچوڑ دتے گئے سن۔ فیر اوہناں نے اوہ ایکس رے لبھے جو اپنے راہ توں ہٹ گئے سن۔

متوقع سگنل بہت ای نکا اے۔ ایس لئی اوہناں نے مکھ شعاع نوں اک پتلی تار دے پرچھاویں پچھے لکا دتا۔ 2,751 ٹکراں وچ، کوئی وی مڑیا ہویا فوٹان شور توں اُتے نہیں ابھریا۔

خاموشی وی کجھ سکھاؤندی اے۔ گھٹ توانائی اُتے روشنی توں روشنی دے کھلار (light-by-light scattering) اُتے حد ہن لگ بھگ دس ارب گنا ودھ سخت اے۔ منصوبہ بند بہتریاں نال، ٹیم نوں امید اے کہ آخرکار ایہہ اثر ویکھیا جا سکے گا۔

ماخذ: A New Bound on Light-by-Light Scattering in the Low-Energy Regime, https://arxiv.org/abs/2611.04531

کسے لکھت نوں سُنگیڑن (compress) لئی، عام حرفاں نوں چھوٹے کوڈ دیو تے ورلے حرفاں نوں لمے۔ 1952 وچ، ہفمین (Huffman) نے سبھ توں چنگا ممکن کوڈ بناؤن دا اک تیز نسخہ لبھیا۔

اوہ نسخہ من کے چلدا اے کہ 0 تے 1 دی قیمت برابر اے۔ جے اک دی قیمت ودھ ہووے، مثلاً بھیجن جاں سانبھن وچ، تے فیر؟ قیمتاں دی کسے وی پکی جوڑی لئی تیز طریقے موجود نیں۔ پر عام صورت دہاکیاں تیکر کھلی رہی۔

دو کمپیوٹر سائنس دان ہُن ثابت کردے نیں کہ ایہہ NP-complete اے۔ ایہہ اودوں وی سچ اے جدوں 1 دی قیمت 0 نالوں صرف اک اکائی ودھ ہووے۔ ایس ٹبر دے مسئلیاں لئی کوئی تیز طریقہ نہیں جانیا جاندا۔

مقالہ اپنے مُڈھ بارے کھل کے دسدا اے۔ لکھاریاں نے OpenAI دے Codex توں اک ثبوت منگیا، فیر اوہنوں راہ وکھایا، درست کیتا تے دوبارہ لکھیا۔ ایہدے 51 صفحے نیٹ ورکاں بارے اک بجھارت نوں کوڈنگ دے اک مسئلے وچ بدل دیندے نیں۔

ماخذ: Binary Huffman Coding with Unequal Letter Costs Is NP-Complete, https://arxiv.org/abs/2611.04444

چن اُتے، بھونچال چھیتی نہیں رکدا۔ کمبنی گھنٹیاں تیکر کھچی جا سکدی اے۔ ایہہ ملدے جلدے سائز والے دھرتی دے بھونچال نالوں لگ بھگ دس گُنا ودھ چِر اے۔

وجہ لبھن لئی، چینی کھوجیاں نے اپولو (Apollo) دے 13 ریکارڈ دوبارہ چلائے۔ ایہہ اوہناں راکٹ سٹیجاں (rocket stages) تے لونر ماڈیولاں (lunar modules) توں آئے جو جان بُجھ کے چن دی سطح اُتے ڈگائے گئے سن۔

اوہناں دی سمولیشن کرسٹ (crust) دے پہلے کلومیٹر نوں خالی تریڑاں نال بھر دیندی اے۔ اک تریڑ اک مکمل شیشے وانگ کم کردی اے: لہراں اوہدے نال ٹکرا کے واپس مُڑدیاں نیں تے پھسیاں رہندیاں نیں۔ اپولو نال میل 0.92 تیکر اُچھل جاندا اے، تریڑاں بنا 0.47 دے مقابلے وچ۔

دھرتی اُتے، پانی ہولی ہولی تریڑاں نوں بند کر دیندا اے۔ خشک چن اُتے، اوہ اج تیکر قائم نیں۔ اک واری ایہہ گونج سمجھ آ جاوے، تے ایہنوں ریکارڈاں وچوں کڈھیا جا سکدا اے، تاں جو ڈونگھے اندر توں آؤن والیاں مدھم گونجاں (echoes) سامنے آ سکن۔

ماخذ: Shallow lunar fractures dominate the long-lasting seismic coda, https://arxiv.org/abs/2611.04209

گھاہ وچوں سدھے لنگھو، تے تسیں اک نشان چھڈ جاندے او۔ اگلا بندہ اوہدے پچھے ٹردا اے، فیر اوہدے توں اگلا۔ اک راہ بن جاندا اے جیہدا نقشہ کسے نے نہیں بنایا۔

University of Washington دے دو کھوجیاں نے اجیہے تُرن والیاں دی نقل (simulation) کیتی جو اپنی منزل تیکر سب توں سستے راہ دی منصوبہ بندی کردے نیں۔ ہر قدم دوجیاں لئی زمین نوں تھوڑا سوکھا کر دیندا اے۔ نہ ورتی جان والی زمین ہولی ہولی فیر اُگ آؤندی اے۔

رُکھ، چھلے، کراس: تُرن والے پورے دے پورے جال بُن دیندے نیں۔ ایہہ جال پگڈنڈی دی لمائی تے سفر دی محنت نوں کارگر طریقے نال تولدے نیں۔ اکو شروعات وی وکھرے وکھرے مستحکم جالاں وچ ٹک سکدی اے۔

اک وادھو اصول: لوک شارٹ کٹ اوس ویلے لیندے نیں جدوں پکا راہ گھٹ توں گھٹ 30% لما ہووے۔ ماڈل وچ، ایہدا مطلب اے فٹ پاتھ نوں لگ بھگ 40 ڈگری اُتے چھڈنا۔ اپنی اگلی سیر اُتے ایہنوں لبھنا۔

ماخذ: Trail systems self-organize through individual route optimization, https://arxiv.org/abs/2611.04346

سامان پہنچاؤن والا ڈرون ہر پارسل لاہن نال ہولا ہوندا جاندا اے۔ اوہدی بیٹری لگ بھگ 30 منٹ چلدی اے۔ تے فیر اوہ کس رفتار نال اڈے کہ گھٹ توں گھٹ توانائی ضائع ہووے؟

بہت ہولی، تے آپ نوں ہوا وچ ٹکائی رکھنا بہت مہنگا پیندا اے۔ بہت تیز، تے ہوا دی مزاحمت جِت جاندی اے۔ وچکار اک سبھ توں چنگی رفتار اے۔ کیلیفورنیا تے زیورخ دے انجینئراں نے لبھیا کہ ایہہ وزن نال کیویں بدلدی اے۔

اصول حیران کن حد تیکر سادہ اے۔ سبھ توں چنگی رفتار کمیت دے جذر المربع نال ودھدی اے: کمیت دُگنی کرو، تے لگ بھگ 1.41 گُنا تیز اڈو۔ سبھ توں چنگا جھکاؤ کدی نہیں بدلدا۔ تے فی میٹر توانائی بس دُگنی ہو جاندی اے۔

دو اصلی ڈروناں نے کھلی ہوا وچ اڈاناں دوران ایہدی تصدیق کیتی، 44% تیکر ودھ کمیت نال۔ ترسیل دے اک چکر دی منصوبہ بندی سادہ حساب بن جاندی اے۔

ماخذ: Mass Scaling Laws for Energy-Optimal Horizontal Multirotor Flight, https://arxiv.org/abs/2611.04748

ریت دا ڈھیر اک خاص ڈھلوان تیکر ٹِکیا رہندا اے، اوہدا ٹھہراؤ زاویہ (angle of repose)۔ ایہنوں ہلاؤ، تے کجھ دانے وگن لگدے نیں، فیر دوبارہ رک جاندے نیں۔

اوساکا یونیورسٹی وچ، دو کھوجیاں نے اک ڈھلوان اُتے 2,273 دانیاں دی سمولیشن (simulation) واری واری کیتی۔ ہر واری، اوہناں نے تھلے والی سطح نوں بالکل اکو جیہا دھکا دتا۔ صرف دانیاں دی شروع والی ترتیب بدلی۔

نازک زاویے (critical angle) دے نیڑے، جو ایتھے لگ بھگ 16.7 ڈگری اے، اوسط وہاؤ ودھدا اے۔ پر اوہدا کھلار ایہدے توں وی تیز ودھدا اے تے اوسط دے برابر ہو سکدا اے۔ اکو دھکا تھوڑا جیہا ہلاؤندا اے، جاں بہت زیادہ۔

اک ماڈل، جیہدے توانائی دے حساب وچ اتفاق (chance) پایا گیا اے، دسدا اے کہ کیوں۔ لینڈ سلائیڈاں لئی ایہدا اک ای مطلب اے: حد دے نیڑے، اوسط کافی نہیں۔ صرف نتیجیاں دی پوری رینج دسدی اے کہ کیہ توقع رکھنی چاہیدی اے۔

ماخذ: Amplified transport variability in granular slope flows near the critical angle, https://arxiv.org/abs/2611.04440

کاربن جیون دی بنیاد اے۔ فیر وی، اپنی کمیت دے حساب نال، پتھریلی دھرتی وچ ایہہ سورج نالوں لگ بھگ دس ہزار گنا گھٹ اے۔ ایہہ کتھے گیا؟

فلکیات داناں نے JWST نوں HOPS-68 ول موڑیا، جو اورائن (Orion) وچ اک نواں جمیا تارا اے۔ تارے دے نیڑے، ایہدی ڈسک اینی گرم اے کہ سب توں ضدی کاربن والی دھوڑ نوں وی بھاپ بنا دیوے۔ سپیکٹرم ہائیڈروکاربناں نال بھریا ہویا اے۔

گرم ایسیٹیلین (acetylene) تے ہائیڈروجن سائنائیڈ (hydrogen cyanide)، 320 توں 430 کیلون اُتے، ڈسک توں وگدی اک ہوا وچ تیزی نال باہر ول نسدے نیں۔ ٹیم اک «کاربن دی تباہی دی پٹی» (carbon destruction zone) تجویز کردی اے۔ ایہہ اوتھے دی دھوڑ توں کاربن لاہ دیوے گی جتھے پتھریلے سیارے بندے نیں۔

ہور باہر، الٹرا وائلٹ روشنی ایہدے کجھ حصے نوں کاربن دیاں زنجیراں وچ بدل دیندی اے۔ اوہناں وچوں اک کدی وی کسے نوجوان تارے دوالے نہیں ویکھی گئی سی۔ اجیہیاں زنجیراں شاید Ryugu تے Bennu ورگے سیارچیاں (asteroids) وچ جا اپڑن۔

ماخذ: Up in smoke: carbon-destruction in the terrestrial planet-forming region of a young Class I disk, https://arxiv.org/abs/2611.04557