మాదకద్రవ్యాల పక్క నుంచే వెళ్లిపోయే జాగిలాలు

గుర్తింపు జాగిలం, దాని హ్యాండ్లర్ రెండు జాతుల బృందంగా పనిచేస్తారు. జాగిలం తన భాగస్వామి గ్రహించలేని వాసనలను సేకరిస్తుంది. వారు ఎక్కడికి వెళ్లాలి, ఎంతసేపు ఉండాలి, జాగిలం ఏ ప్రతిస్పందనను దొరికినట్టుగా లెక్కించాలి — అంటే “కాల్” చేయాలి — అన్నది హ్యాండ్లర్ నిర్ణయిస్తారు. చాలా పరిశోధనలు ఈ బృందాలను వాటి ఫలితాలతో, లేదా జాతి, శిక్షణ వంటి స్థిర లక్షణాలతో అంచనా వేస్తాయి. అన్వేషణ సమయంలో నిజంగా ఏం జరుగుతుందో గమనించిన అధ్యయనాలు చాలా తక్కువ.

సౌకర్యవంతమైన పరీక్షా పరిస్థితుల్లో, ధ్రువీకృత బృందాలు తరచూ 90% కంటే ఎక్కువ సాధిస్తాయి. మరింత వాస్తవిక పరిస్థితుల్లో పనితీరు పడిపోతుంది. 1911లో ఫుంగ్‌స్ట్ (Pfungst) “క్లెవర్ హాన్స్” అనే గుర్రాన్ని విశ్లేషించినప్పటి నుంచి, మనుషులు అనుకోకుండా సంకేతాలు ఇవ్వడమే ప్రామాణిక అనుమానం: హ్యాండ్లర్లు తెలియకుండానే తమ జాగిలాలను నడిపిస్తుండవచ్చు.

కెమెరాల కింద 109 అన్వేషణలు

కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం శాన్ డియాగోకు చెందిన స్టెఫాన్ కౌఫ్‌హోల్డ్ (Stephan Kaufhold), ఫెడెరికో రొస్సానో (Federico Rossano), సహచరులు ఒక వృత్తిపరమైన జాగిలాల శిక్షణ సంస్థతో కలిసి, 2025 వసంతంలో, 2026 వసంతంలో క్యాంపస్‌లో న్యాయనిర్ణేతలతో కూడిన రెండు గుర్తింపు పోటీలను నిర్వహించారు. పోలీసు, జైళ్లు, ప్రైవేటు భద్రత రంగాల నుంచి వచ్చిన ముప్పై ఏడు వృత్తిపరమైన మాదకద్రవ్యాల గుర్తింపు బృందాలు — ఎక్కువగా బెల్జియన్ మాలినోయిస్ జాగిలాలతో — ఒక్కొక్కటి చిందరవందరగా ఉన్న మూడు ప్రాంతాలను వెతికాయి: ఒక బహిరంగ స్థలం, మూడు వాహనాల సమూహం, ఒక లోపలి గది; ఒక్కో అన్వేషణకు రెండు నుంచి నాలుగు నిమిషాలు.

ప్రతి ప్రాంతంలో రెండు నిజమైన మాదకద్రవ్యాలు (మెథాంఫెటమైన్, కొకైన్ లేదా హెరాయిన్), కొన్ని మాయ వస్తువులు దాచారు: హాట్ డాగ్‌లు, చీజ్, జాగిలాల బిస్కెట్లు, పెంపుడు జంతువుల ఆహారం, కొత్త, వాడిన కరెన్సీ నోట్లు — వాడిన నోట్లపై తరచూ మాదకద్రవ్యాల ఆనవాళ్లు ఉంటాయి. ఏది ఎక్కడ ఉందో హ్యాండ్లర్లకు తెలియదు, సరిగ్గా రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయని మాత్రమే తెలుసు. స్థిర కెమెరాలు, కంప్యూటర్ విజన్ సాఫ్ట్‌వేర్ జాగిలాన్నీ హ్యాండ్లర్‌నూ సెంటీమీటర్ల కచ్చితత్వంతో ట్రాక్ చేశాయి, కోడర్లు ప్రతి సంజ్ఞనూ, ఆదేశాన్నీ, జాగిలం ప్రతిస్పందననూ నమోదు చేశారు.

ఒక అన్వేషణను ఎలా నమోదు చేశారు: లక్ష్యాలు (నక్షత్రాలు), మాయ వస్తువులు (చతురస్రాలు) ఉన్న మూడు వాతావరణాలు, ఒక లోపలి అన్వేషణలో జాగిలం (నీలం), హ్యాండ్లర్ (ఎరుపు) ట్రాక్ చేసిన మార్గాలు, దాచిన లక్ష్యం నుంచి కాల్ వరకు ఉన్న గొలుసు. — చిత్రం 1, Kaufhold, Terwilliger, Kefer & Rossano (2026), arXiv:2610.07129.

దగ్గరగా, కానీ స్పందన లేదు

ఫలితాలు ఆలోచింపజేసేవి. హ్యాండ్లర్లు 157 కాల్స్ చేశారు, వాటిలో 41% తప్పు. బృందాలు 218 లక్ష్యాల్లో 92, అంటే 42% కనుగొన్నాయి, సగం అన్వేషణల్లో కనీసం ఒక తప్పుడు కాల్ ఉంది. పనితీరులో భారీ వ్యత్యాసం ఉంది: ఐదు బృందాలు తమ ఆరు లక్ష్యాల్లో ఒక్కటీ కనుగొనలేదు, ఏ బృందమూ ఆరింటినీ కనుగొనలేదు, అత్యుత్తమ బృందం ప్రారంభ రేఖ దాటిన 7 సెకన్లలో మొదటి లక్ష్యాన్ని కాల్ చేసింది.

అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన అంశం, దొరకాల్సినవి ఎక్కడ చేజారాయి అన్నది. కవరేజ్ సమస్య కాదు: జాగిలాలు 92% లక్ష్యాలకు ఒక మీటర్ దూరంలోకి వచ్చాయి. తప్పిపోయిన లక్ష్యాల పక్క నుంచి మధ్యగతంగా మూడుసార్లు, మొత్తం సుమారు 8 సెకన్లు వెళ్లాయి — చివరికి దొరికిన లక్ష్యాల కంటే ఇది తక్కువేమీ కాదు. హ్యాండ్లర్లు తమ జాగిలాలను పట్టించుకోలేదనీ కాదు: జాగిలం సూచించిన 91 లక్ష్యాల్లో 89ని వారు కాల్ చేశారు.

నష్టం ఎదురుపడిన క్షణంలో జరిగింది. ఒక మీటర్ లోపల ప్రతి దాటునూ ఒక పరీక్షగా తీసుకుంటే, జాగిలం మాదకద్రవ్యానికి 17% దాటుల్లో — దాదాపు ఆరింట ఒకదానిలో — స్పందించింది, మాయ వస్తువుకు 4% కంటే తక్కువ దాటుల్లో. అంటే జాగిలాలు మాదకద్రవ్యాలను మాయ వస్తువుల నుంచి స్పష్టంగా వేరు చేశాయి; అవి తరచూ స్పందించకుండా పక్క నుంచి వెళ్లిపోయాయంతే. కేవలం 4% ఆవిష్కరణలు మాత్రమే మొదటి దాటులో జరిగాయి.

జాగిలాలు మాయ వస్తువుల కంటే మాదకద్రవ్యాల దగ్గర చాలా తరచుగా స్పందించాయి, అయినా కొన్ని దాటుల్లో మాత్రమే. — చిత్రం 4, Kaufhold, Terwilliger, Kefer & Rossano (2026), arXiv:2610.07129.

క్లెవర్ హాన్స్ జాడే లేదు

స్పందన లేని 1,590 దాటుల్లో, హ్యాండ్లర్లు మాదకద్రవ్యాల దగ్గర, మాయ వస్తువుల దగ్గర ఒకేలా ప్రవర్తించారు: వేలు చూపడం, సంజ్ఞలు చేయడం, ఆదేశాలు ఇవ్వడం, నడవడం అన్నీ ఒకే రేటులో. పైగా సరైన కాల్స్ ముందు కంటే తప్పుడు కాల్స్ ముందు వారు తక్కువ సంజ్ఞలు చేశారు. ఇక్కడ హ్యాండ్లర్లు జాగిలాలను నడిపించారని సూచించేదేమీ లేదు — అయితే చూపు, పట్టీ బిగువు వంటి మరింత సూక్ష్మ సంకేతాలను కొలవలేదని, అన్వేషణలను చూస్తున్న న్యాయనిర్ణేతలకు మాదకద్రవ్యాలు ఎక్కడ ఉన్నాయో తెలుసని రచయితలు గుర్తుచేస్తున్నారు.

ప్రవర్తనను నిజంగా మార్చింది మరొకటి: గడియారం. చివరి 30 సెకన్లలో కాల్స్ మూడు రెట్లు పెరిగాయి, సరైనవీ తప్పుడువీ, జాగిలాలు మాయ వస్తువులకు చాలా తరచుగా స్పందించాయి.

తప్పు బృందాలది కాదు, మాయ వస్తువులది

లక్ష్యాలను కనుగొనడం ఒక బృందానికి మధ్యస్థంగా స్థిరమైన లక్షణం. తప్పుడు కాల్స్ అలా కాదు: అవి అన్వేషణపై, నిర్దిష్ట వస్తువులపై ఆధారపడ్డాయి — హాట్ డాగ్‌లు 19 తప్పుడు కాల్స్‌ను, వాడిన నోట్లు 17ను రేకెత్తించాయి. విజయంతో ముడిపడిన అన్వేషణ లక్షణం బృందం వేగం ఒక్కటే, అదీ ఎక్కువగా ఒకే బృందం లోపల; రచయితలు దీన్ని వేగంగా నడవమనే సలహాగా కాకుండా, అన్వేషణ ఎలా సాగుతోందో చెప్పే సూచికగా చూపుతున్నారు. మాలినోయిస్ జాగిలాలు, పట్టీ లేకుండా పనిచేయడం అలవాటైన జాగిలాలు కూడా మెరుగ్గా రాణించాయి; హ్యాండ్లర్ అనుభవం, ధ్రువపత్రాలు విజయాన్ని అంచనా వేయలేదు.

ఈ సంఖ్యలు వాస్తవ ప్రపంచ కచ్చితత్వపు అంచనాలు కావని, 37 బృందాలు చిన్న నమూనా అని రచయితలు నొక్కిచెబుతున్నారు. వారి వివరణ: స్పందించాలా వద్దా అన్నది జాగిలం నిర్ణయిస్తుంది, అది ఎక్కడ, ఎంతసేపు, ఎన్నిసార్లు వాసన చూడాలో హ్యాండ్లర్ నిర్ణయిస్తారు — విజయం ఇద్దరిలో ఒకరిది కాదు, జంటది.