तुमचे इंटरनेट बॅकअप कदाचित त्याच खंदकातून जात असेल

ज्या कंपन्यांना ऑफलाइन जाणे परवडत नाही, त्या दुसऱ्या पुरवठादाराकडून दुसरे इंटरनेट कनेक्शन घेतात. मार्ग कागदावर तपासले जातात: दोन्ही मार्ग कोणतेही समान नेटवर्क किंवा समान दुवा ओलांडत नाहीत. राउटिंगच्या दृष्टीने, ते स्वतंत्र आहेत.

सुभदीप साहू (Subhadeep Sahoo) आणि हृषीकेश बी आचार्य (Hrishikesh B Acharya) आपल्या शोधनिबंधाची सुरुवात ही त्रुटी दाखवणाऱ्या एका परिस्थितीने करतात. शिकागोजवळ एक उत्खनन यंत्र जमिनीखालची नळी तोडते, आणि 2,000 किलोमीटर दूर असलेली एक कंपनी सिएटलकडे जाणारे आपले दोन्ही दुवे — मुख्य आणि बॅकअप — गमावते, कारण दोन्ही पुरवठादारांनी त्याच नळीतील फायबर भाड्याने घेतले होते. राउटिंगच्या माहितीला तो सामायिक खंदक दिसू शकला नाही. लेखक या उणिवेला “भ्रामक लवचीकता” (illusory resilience) म्हणतात.

सार्वजनिक माहिती काय उघड करू शकते

नळ्या, इमारती आणि केबल्स किनाऱ्यावर येण्याच्या ठिकाणांचे खरे नकाशे बहुतांशी वाहक कंपन्यांच्या मालकीचे असतात. म्हणून लेखकांनी एक मर्यादित प्रश्न विचारला: या छुप्या आच्छादनापैकी किती भाग केवळ सार्वजनिक स्रोतांतून शोधता येतो? कोणत्याही संकेतावर विश्वास ठेवण्यापूर्वी त्यांनी तीन संकेत तपासले, प्रत्येक एका नियंत्रण गटाविरुद्ध.

• एकाच वेळी मार्ग गमावणे. एखादी केबल तुटते तेव्हा, तिच्यावर अवलंबून असलेली नेटवर्क्स एकाच मिनिटात आपले मार्ग गमावतात का? लेखकांनी 2024 मधील पाच नोंदवलेल्या भौतिक घटनांच्या आसपासच्या सार्वजनिक राउटिंग अभिलेखांची पुनरावृत्ती केली. उत्तर नकारार्थी होते: देखरेखीखालील 12 जोड्यांमध्ये एकाच मिनिटातील जुळणी शून्य, तर नेटवर्क-जोड्या यादृच्छिकपणे फेरमांडल्यावर त्याच चाचणीत 44.4% वेळा योगायोगाने जुळणी आढळली. केबल कापल्यानंतर, मार्ग गमावणे अनेक मिनिटांत पसरते — लाल समुद्रातील केबल कापल्यानंतरच्या एका तासातच नेटवर्क्सनी एखादा मार्ग आता पोहोचण्यायोग्य नाही असे 6,48,101 वेळा जाहीर केले. या संकेताने आपल्या निष्कर्षांवर प्रभाव टाकू देण्याऐवजी लेखकांनी तो सोडून दिला.
• सामायिक इमारती. PeeringDB — एक सार्वजनिक नोंदणी जिथे नेटवर्क्स आपण आंतरजोडणी करतो ती ठिकाणे नोंदवतात — वापरून त्यांनी दहा प्रदेशांतील 47 प्रमुख ऑपरेटर्सची — 1,081 जोड्यांची — तुलना केली.
• सामायिक किनारपट्टी. TeleGeography च्या सार्वजनिक केबल-नकाशाचा वापर करून, त्याच मार्गावर सेवा देणाऱ्या समुद्राखालील केबल्स एकमेकींपासून 25 किलोमीटरच्या आत किनाऱ्यावर येतात का हे त्यांनी तपासले: 68 केबल प्रणाली, 606 किनारी ठिकाणे, खंडांमधील 12 मार्ग.

त्याच काही मोजक्या इमारती

एकाच प्रदेशातील ऑपरेटर्स वेगवेगळ्या प्रदेशांतील ऑपरेटर्सपेक्षा कितीतरी जास्त आंतरजोडणी ठिकाणे वाटून घेत असल्याचे दिसले: सरासरी आच्छादन 0.094 विरुद्ध 0.024 — म्हणजे दोन ऑपरेटर्स जाहीर करत असलेल्या सर्व ठिकाणांपैकी सामायिक ठिकाणांचे प्रमाण, 0 म्हणजे एकही ठिकाण समान नाही आणि 1 म्हणजे अगदी तीच ठिकाणे — आणि दोन वेगळ्या प्रदेशांतील एक सामान्य जोडी एकही ठिकाण वाटून घेत नाही. धोका मूठभर इमारतींमध्ये केंद्रित आहे. मार्सेयमधील डिजिटल रिॲल्टी (Digital Realty) कॅम्पसमध्ये नमुन्यातील 153 ऑपरेटर-जोड्या आहेत; हाँगकाँग, फ्रँकफर्ट आणि सिंगापूरमधील ठिकाणांमध्ये प्रत्येकी 136. त्यांपैकी एका ठिकाणी आग, पूर किंवा वीज खंडित झाल्यास कथितपणे वेगळे असलेले अनेक पुरवठादार एकाच वेळी बाधित होतील.

एकाच सुविधेत नोंदलेल्या नमुन्यातील ऑपरेटर-जोड्यांची संख्या: तिथे एक बिघाड झाला तर तो या सर्वांना स्पर्श करतो. — आकृती 4, Sahoo and Acharya (2026), arXiv:2610.27125.

एकत्र किनाऱ्यावर येणाऱ्या केबल्स

समुद्राखालच्या केबल्स महासागर ओलांडताना वेगवेगळे मार्ग घेऊ शकतात, पण त्यांना कुठेतरी किनाऱ्यावर यावेच लागते — अनेकदा त्याच मोजक्या ठिकाणी. मार्गानुसार, केबल्सच्या 31% ते 100% जोड्या एकमेकींपासून 25 किलोमीटरच्या आत किनाऱ्यावर येतात. पूर्व आशिया आणि भारत–आखात हे मार्ग पूर्ण संपृक्त आहेत, लाल समुद्र आणि ऑस्ट्रेलिया 81% पर्यंत पोहोचतात, अटलांटिक-पार मार्ग 31% सह सर्वात खाली आहे. जगभरात, सिंगापूरमधील तुआस (Tuas) आणि जपानमधील चिकुरा (Chikura) प्रत्येकी अकरा केबल प्रणाली एकाच 25-किलोमीटर क्षेत्रात एकत्र आणतात.

प्रत्येक मार्गावर एकमेकींपासून 25 किमीच्या आत किनाऱ्यावर येणाऱ्या केबल-जोड्यांचे प्रमाण: दोन मार्ग 100% पर्यंत पोहोचतात. — आकृती 5, Sahoo and Acharya (2026), arXiv:2610.27125.

हा ढोबळ नियम वास्तवाशी जुळतो. 2024 मध्ये — लाल समुद्रात, कोत दि’व्होआरच्या (Côte d’Ivoire) किनाऱ्याजवळ, दक्षिण आफ्रिकेतील म्तुंझिनीजवळ आणि बाल्टिक समुद्रात — एकत्र खराब झालेल्या अकरा केबल-जोड्यांपैकी तो दहा ओळखतो. जी चुकते ती बाल्टिकमधील एक जोडी आहे जिची किनारी ठिकाणे 357 किलोमीटर दूर आहेत; त्या दोन्ही मार्गांना ओलांडणाऱ्या एका मार्गक्रमावर एक दिवसाच्या अंतराने खराब झाल्या, त्यामुळे किनारपट्टीवर आधारित नियमाने खरोखरच गप्प राहायला हवे.

केवळ नावापुरते वेगळे

दोन्ही संकेत एकाच कमकुवतपणाकडे बोट दाखवू शकतात. पूर्व आफ्रिकेत SEACOM आणि EASSy या केबल्स मोम्बासा, जिबूती आणि म्तुंझिनी येथे एकत्र किनाऱ्यावर येतात, आणि 12 मे 2024 रोजी एकत्र खराब झाल्या. त्याच वेळी, SEACOM हा ऑपरेटर आणि EASSy संघाचा सदस्य असलेली लिक्विड इंटेलिजंट टेक्नॉलॉजीज (Liquid Intelligent Technologies) ही संपूर्ण नमुन्यातील सर्वाधिक आच्छादित जोडी आहे, 14 सामायिक इमारतींसह. कागदावर पर्याय; सार्वजनिक माहितीत, केवळ नावापुरते वेगळे.

हे काय सिद्ध करते याबाबत लेखक काळजीपूर्वक बोलतात. सामायिक इमारत सामायिक धोका दाखवते, एखादे विशिष्ट सर्किट तिच्यातून जाते असे नव्हे, आणि माहितीतील शांतता स्वातंत्र्याची हमी देत नाही. त्यांचे लेखापरीक्षण वाहक कंपन्यांच्या स्वतःच्या नकाशांची जागा घेत नाही. ते ग्राहकाला सांगते की ते नकाशे कुठे मागायचे — आणि बॅकअपचे मूल्यमापन केवळ तो घेत असलेल्या मार्गावरून नव्हे, तर तो भौतिकदृष्ट्या कशावर अवलंबून आहे यावरून करायला हवे.