दररोज 96 रुग्णवाहिका दारातच अडकलेल्या

रुग्णवाहिका रुग्णालयात पोहोचते आणि आपत्कालीन विभाग रुग्णाला दाखल करून घेऊ शकत नाही, तेव्हा कर्मचारी थांबतात — रुग्ण अजूनही स्ट्रेचरवरच असतो. ऑस्ट्रेलियातील रुग्णवाहिका सेवा याला रॅम्पिंग (ramping) म्हणतात. शोधनिबंध त्याची व्याख्या अशी करतो: रुग्णवाहिका रुग्णालयात पोहोचल्यापासून रुग्णाला रुग्णवाहिकेच्या स्ट्रेचरवरून उतरवले जाईपर्यंतचा काळ.

रॅम्पिंग हे गर्दीने भरलेल्या आपत्कालीन विभागांचे लक्षण आहे, पण त्याचे परिणाम बाहेरपर्यंत पसरतात: रुग्णालयाच्या दारात अडकलेली रुग्णवाहिका पुढच्या पाचारणासाठी उपलब्ध नसते. लेखक नमूद करतात की आधीच्या अभ्यासांनी अशा विलंबांचा संबंध पुढील रुग्णांपर्यंत उशिरा पोहोचण्याशी जोडला आहे.

चार वर्षे, संपूर्ण राज्य

मेलबर्नमधील व्हिक्टोरिया युनिव्हर्सिटीचे आयेशा तन्वीर, खांडकर अहमद आणि असेफा तेशोमे यांनी, ॲम्ब्युलन्स व्हिक्टोरियाच्या संशोधन केंद्रातील झियाद नेहमे आणि ओयेतुंदे ग्बादेयान यांच्यासोबत, जानेवारी 2020 ते मार्च 2024 दरम्यानच्या 2,850,575 पाचारणांचे विश्लेषण केले. ॲम्ब्युलन्स व्हिक्टोरिया ही राज्यातील एकमेव वैधानिक रुग्णवाहिका सेवा असून ती 2,27,000 चौरस किलोमीटर क्षेत्रातील 70 लाखांहून अधिक लोकांना सेवा देते. रुग्ण सुपूर्द करण्यातील विलंबासाठी त्यांनी आपत्कालीन विभाग असलेल्या राज्यातील 59 रुग्णालयांकडे झालेल्या 20 लाखांहून थोड्या अधिक रुग्ण-वाहतुकी विचारात घेतल्या.

रॅम्पिंगचा काळ अत्यंत असमान आहे: सरासरी 44 मिनिटे आहे, पण मध्यक 31 मिनिटे आहे, आणि दहापैकी एक फेरी 91 मिनिटांपेक्षा जास्त काळ थांबते.

तास साठत जातात

संपूर्ण कालावधीची बेरीज केली तर रॅम्पिंगमुळे 1,491,127 रुग्णवाहिका-तास खर्ची पडले — हे सव्वाचार वर्षे दररोज सुमारे 96 रुग्णवाहिका पूर्ण 10 तासांच्या पाळीसाठी रुग्णालयांत अडकून राहण्याइतके आहे. या भारापैकी 76.7% भार मेलबर्न महानगर क्षेत्राने उचलला.

हे नुकसान काही ठिकाणी केंद्रित आहे. सर्वाधिक तास गमावणाऱ्या 10 रुग्णालयांचा त्यात 57.8% वाटा होता, तर त्यांनी एकूण रुग्ण-वाहतुकीपैकी 50.9% स्वीकारली. पहिल्या 25 ते 30 रुग्णालयांच्या पलीकडे हा अतिरेक नाहीसा होतो. दोन रुग्णालये एकाच बेरजेपर्यंत वेगवेगळ्या मार्गांनी पोहोचू शकतात: एक प्रत्येक रुग्णामागच्या दीर्घ प्रतीक्षेमुळे, तर दुसरे केवळ प्रचंड संख्येमुळे.

तातडी कितीही असो, प्रतीक्षा तीच

प्रत्येक फेरीचे टप्प्यांमध्ये विभाजन केल्यावर वेळ कुठे जातो ते दिसते. घटनास्थळापासून रुग्णालयापर्यंतचा प्रवास, रुग्णाची तातडी कितीही असली तरी, सुमारे 19 ते 21 मिनिटांचा असतो. दारात सर्वाधिक तातडीचे रुग्ण (वाहतूक प्राधान्य 1) लवकर सुपूर्द केले जातात; त्यांचे रॅम्पिंग मध्यक 21.9 मिनिटे आहे. पण खालच्या तीन प्राधान्यांसाठी — 33.0, 27.4 आणि 36.5 मिनिटे — कोणताही क्रम नाही. सर्वात गंभीर रुग्णांना पुढे घेण्यापलीकडे, “रुग्णालयाच्या दारात रुग्ण किती वेळ थांबतो याचा त्याच्या मूल्यांकन केलेल्या तातडीशी काहीही संबंध नसतो,” असे लेखक लिहितात. सर्वात कमी तातडीच्या फेऱ्यांचे वितरण सर्वाधिक लांबलेले आहे: दहापैकी एक 116 मिनिटांपेक्षा जास्त थांबते.

2022 मधील शिखर

वार्षिक गमावलेले तास 2020 मधील 255,523 वरून 2022 मध्ये 401,981 पर्यंत वाढले — 57% वाढ — आणि 2023 मध्ये किंचित कमी झाले. याच काळात आपत्कालीन विभागांकडे होणाऱ्या रुग्ण-वाहतुकीची संख्या साधारण स्थिर राहिली, आणि प्रत्येक प्रकरणामागचे सरासरी रॅम्पिंग 32 वरून 52 मिनिटांवर गेले. सर्वाधिक तातडीच्या फेऱ्यांचा वाटाही 10% वरून 13% वर गेला.

लेखक एका महत्त्वाच्या मर्यादेवर भर देतात: आकडेवारी जानेवारी 2020 पासून, महासाथीदरम्यान सुरू होते, आणि त्याआधीचा कोणताही तुलनात्मक आधार नाही. 2021–2022 मधील शिखरे बहुधा महासाथीच्या संसर्ग-नियंत्रण नियमांखाली परत वाढलेली मागणी दर्शवतात, कामगिरीतील व्यापक घसरण नव्हे, असे ते लिहितात; आणि 2023–24 मधील कमी विलंब हा सुधारणेचा पुरावा म्हणूनही वाचता येत नाही.

अंदाज बांधता येणारी गर्दी

दोन आकृतिबंध दाखवतात की ही समस्या आधीच ओळखता येऊ शकते:

• दिवसातील वेळ. मागणी दुपारी 12 वाजता शिखरावर असते; सरासरी रॅम्पिंग सकाळी 6 वाजता सर्वात कमी (30 मिनिटे) आणि संध्याकाळी 6 ते 8 दरम्यान सर्वाधिक (सुमारे 50 मिनिटे) असते. तासवार मागणीचा तीन तासांनंतरच्या रॅम्पिंगशी मध्यम सहसंबंध आहे (r = 0.365).
• अलीकडील आगमन. मागील तासात त्याच रुग्णालयात दुसरी एकही रुग्णवाहिका आलेली नसताना प्रतीक्षेचा मध्यक 23.6 मिनिटे होता. दहा किंवा अधिक आल्यानंतर तो 45.2 मिनिटे होता, आणि दहापैकी एक दोन तासांहून अधिक थांबली. हा परिणाम दिवसाच्या प्रत्येक तासाला टिकून राहतो आणि प्रत्येक रुग्णालयात स्वतंत्रपणे दिसतो, जरी काही रुग्णालये इतरांपेक्षा कितीतरी तीव्रपणे प्रतिक्रिया देतात.

वर्णनापासून रवानगीपर्यंत

हा अभ्यास निरीक्षणात्मक आहे: तो केवळ रुग्णवाहिकांच्या नोंदींवर आधारित आहे, त्यात रुग्णालयातील खाटा किंवा कर्मचारी यांची माहिती नाही, आणि रुग्णवाहिकांचे पुनर्वाटप केल्याने प्रतीक्षा त्या प्रमाणात कमी होईल हे तो दाखवू शकत नाही. तरीही लेखकांचा युक्तिवाद आहे की जी गर्दी केंद्रित आहे, घड्याळाप्रमाणे चालते आणि रुग्णालयाच्या सद्यस्थितीवर अवलंबून असते, ती नेमकी रवानगी-प्रणाली वापरू शकेल अशीच गोष्ट आहे — त्यांच्या शब्दांत, “रुग्णालयाच्या स्थितीचे भान ठेवणाऱ्या रुग्णवाहिका मार्गनियोजनाचा” (hospital-state aware ambulance routing) अनुभवाधारित पाया.