مین ہیٹن دا ٹول: 42% گھٹ ٹریفک؟

5 جنوری 2025 نوں رات 12:01 وجے توں، 60ویں سٹریٹ توں دکھن ول مین ہیٹن وچ داخل ہون والی لگ بھگ ہر گڈی، اوس سٹریٹ سمیت، اک فیس دیندی اے۔ اک کار لئی ایہہ رش دے ویلے (کم دے دناں وچ سویرے 5 توں رات 9 وجے تیکر، ہفتے دے اخیر سویرے 9 توں رات 9 وجے تیکر) $9 تے باقی ویلے $2.25 اے، دن وچ اک واری، صرف داخل ہون ویلے۔ پیپر موجب، نیو یارک پہلا امریکی شہر اے جو اک پکا گھیرا ٹول (cordon toll) چلاؤندا اے: تُسیں کسے علاقے دوالے کھچی گئی اک لکیر پار کرن دے پیسے دیندے او۔

معاشی خیال پرانا اے۔ ہر ڈرائیور باقی سب نوں ہولا کر دیندا اے تے ایہدے پیسے نہیں دیندا؛ اوس لُکی ہوئی لاگت دے برابر فیس ڈرائیوراں نوں ایہنوں حساب وچ لین تے مجبور کردی اے۔ سٹاک ہوم، میلان، لندن تے سنگاپور نے اپنے ٹولاں توں بعد ٹریفک وچ دو ہندسیاں والی کمی ویکھی، بہتی رش دے ویلیاں وچ: سٹاک ہوم وچ لگ بھگ 20%۔

60ویں سٹریٹ توں اُتر والیاں سڑکاں بطور پیمانہ

Yash Prajapati، کینساس یونیورسٹی (University of Kansas) وچ، اک طریقہ ورتدے نیں جیہنوں فرقاں وچ فرق (difference-in-differences) آکھدے نیں۔ کھوج ایہہ ویکھدی اے کہ علاقے دے اندر ٹریفک کیویں بدلیا، تے ایہنوں اوسے ویلے دوران ایہدے ٹھیک اُتر ول، لگ بھگ 60ویں تے 110ویں سٹریٹ وچکار، مین ہیٹن دیاں سڑکاں اُتے ہوئی تبدیلی نال ملاؤندی اے: اوہو موسم، اوہو پبلک ٹرانسپورٹ، شہر بھر دے اوہو جھٹکے، پر کوئی ٹول نہیں۔ جو کجھ دوہاں ٹولیاں اُتے اثر پاؤندا اے اوہ کٹ جاندا اے؛ جو بچدا اے اوہ ٹول دے کھاتے پایا جاندا اے، بشرطیکہ ٹول دے بغیر دوویں ٹولیاں اکٹھیاں ہلدیاں۔

گنتی شہر دے خودکار ٹریفک ریکارڈراں (automatic traffic recorders) توں آؤندی اے، جنوری 2023 توں فروری 2026 تیکر۔ ماڈل ہر سڑک دے عام ٹریفک، کیلنڈر، موسم تے چھٹیاں دا وی حساب رکھدا اے۔ ایہہ فی گھنٹہ ٹریفک دے لوگرتھم (logarithm) اُتے کم کردا اے، اک اجیہا پیمانہ جیہدے اُتے برابر قدماں دا مطلب برابر فیصد تبدیلیاں اے؛ اوس پیمانے اُتے کوئی کوفیشنٹ (coefficient) آپ فیصد نہیں ہوندا، تے لکھاری ایہنوں 1 − e^coefficient نال بدلدا اے۔

41.7%، کاغذ اُتے

• مُکھ اندازہ: لوگ پیمانے اُتے −0.539، جیہنوں لکھاری علاقے دے اندر، ایہدے اُتر والیاں سڑکاں دے مقابلے وچ، فی گھنٹہ 41.7% گھٹ گڈیاں وچ بدلدا اے۔
• ٹول توں پہلاں، علاقے دے اندر گنیاں گئیاں سڑکاں اُتے اوسطاً فی گھنٹہ 1,447 گڈیاں لنگھدیاں سن: اندازے دا مطلب اے ہر اک اُتے لگ بھگ فی گھنٹہ 603 گھٹ۔
• کچیاں اوسطاں ودھ نرم نیں: علاقے دے اندر −15% (1,447 توں 1,230)، 60ویں سٹریٹ دے اُتر ول +4% (812 توں 842)۔
• کمی رش دی قیمت والے گھنٹیاں وچ (لوگ پیمانے اُتے −0.484) باقی ویلے (−0.314) نالوں ودھ اے، جیویں نظریہ پیش گوئی کردا اے (رش والا ٹول باقی ویلے والے نالوں چار گُنا اے)، بھاویں کوئی وی انکڑا انکڑیاتی طور تے معنی خیز (statistically significant) نہیں (یعنی اینا صاف نہیں کہ اتفاق نوں رد کر سکے)۔
• لوگ دی تھاں گڈیاں وچ گنیا جاوے تے، اوہو مقابلہ ہر ٹوٹے لئی صرف فی گھنٹہ −107 گڈیاں دیندا اے (p = 0.08)، اُتلے 603 نالوں پنج گُنا توں وی ودھ گھٹ، اک پاڑا جیہنوں پیپر نہیں سمجھاؤندا۔ ہر مضبوطی دی جانچ (robustness check) وچ نشان منفی ای رہندا اے۔

لکھاری دسدا اے کہ 41.7% سٹاک ہوم دے انکڑے دا لگ بھگ دُگنا اے، تے ایہہ کہ ایہہ «احتیاط منگدا اے»۔

تِن سڑک ٹوٹے تے اک چوڑی گنجائش

شہر دے ریکارڈر اک تھاں توں دوجی تھاں بدلدے رہندے نیں، ایس لئی بھاویں گنتی جنوری 2023 توں شروع ہوندی اے، ماڈل صرف اوہ کاؤنٹر رکھدا اے جو ٹول توں پہلاں تے بعد دوہاں ویلیاں گھٹو گھٹ 48 گھنٹے ویکھے گئے۔ علاقے دے اندر، ایہدے نال تِن سڑک ٹوٹے بچدے نیں: ایسٹ 58ویں سٹریٹ (East 58th Street) تے ولیمزبرگ برج (Williamsburg Bridge) ول جان والی سڑک دیاں دوویں سمتاں، ٹول توں پہلاں صرف 360 گھنٹیاں (15 دن) تے بعد وچ 216 (9 دن) دی گنتی نال۔

بے یقینی بہت وڈی اے۔ مُکھ اندازے دی p-ویلیو 0.24 اے: جے ٹول نے کجھ وی نہ کیتا ہوندا، تے صفر توں اینا دُور اندازہ فیر وی لگ بھگ چار وچوں اک واری سامنے آؤندا۔ ایہدا 95% بھروسے دا وقفہ (confidence interval) (ڈیٹا نال میل کھان والے مُلاں دی حد)، لوگ پیمانے اُتے −1.44 توں +0.36 تیکر، صفر تے ایتھوں تیکر کہ مثبت مُل وی شامل کردا اے: یعنی ودھ ٹریفک۔ لکھاری نتیجے نوں «سمت وچ اکسار» (direction-consistent) پر «انکڑیاتی طور تے کمزور» (statistically underpowered) آکھدا اے، تے ایہدا الزام کسے نکے اثر دی تھاں کاؤنٹراں دی تھوڑی گنتی اُتے لاؤندا اے۔

دو جانچاں شک ودھاؤندیاں نیں۔ فرض کرو ٹول اک ورھا پہلاں، 5 جنوری 2024 نوں، شروع ہویا سی، تے ماڈل فیر وی اک منفی اندازہ لبھدا اے (−1.03، معنی خیز نہیں)۔ لکھاری ایہنوں «پیلا جھنڈا» (yellow flag) آکھدا اے: کمی دا کجھ حصہ شاید ایس گل وچ تبدیلیاں توں آیا ہووے کہ کیہڑے کاؤنٹر چالو سن، ٹول توں نہیں۔ تے ہفتہ وار جانچ کہ دوویں ٹولیاں اکٹھیاں ہلیاں، ٹول توں پہلاں صرف 9 ہفتیاں اُتے ٹکی اے۔ گھنٹہ وار ویکھیے تے، تصویر اونی ای دھندلی اے۔

لوگ پیمانے اُتے، ٹول دا گھنٹہ وار اندازہ لایا گیا اثر: سویرے 6 توں 9 وجے تیکر مثبت، سویرے 10 وجے توں شام تیکر منفی، تے ہر 95% وقفہ (کھڑویاں پٹیاں) صفر نوں پار کردا اے۔ — شکل 4، Prajapati (2026)، arXiv:2610.34818۔

ٹریفک جو شاید دوالیوں ہو کے لنگھ گیا

نمونے وچ شامل پُلاں اُتے، ٹول شروع ہون توں بعد ٹریفک 25% ودھیا (لوگ پیمانے اُتے +0.227، p = 0.036)، جو کھوج دے گنتی دے انکڑیاتی طور تے معنی خیز نتیجیاں وچوں اک اے۔ 60ویں سٹریٹ دے اُتر ول، تبدیلی اصل وچ صفر اے۔ لکھاری ایہنوں ڈرائیوراں دے راہ بدلن نال میل کھاندا ویکھدا اے، پر ایس ٹولی وچ علاقے دے اندر والیاں ولیمزبرگ برج ول جان والیاں سڑکاں تے مین ہیٹن نوں 60ویں سٹریٹ دے اُتر ول برونکس (Bronx) نال جوڑن والے دو پُل رلے ہوئے نیں: اکلی ایہہ ٹولی ایہہ نہیں وکھا سکدی کہ ٹریفک کیوں ودھیا۔

4.86 ملین داخلے، سارے بعد وچ

ٹول دے میٹر کتے ودھ گھنے نیں: علاقے وچ داخلیاں دے 4.86 ملین دس منٹی ریکارڈ، 5 جنوری 2025 توں 18 اپریل 2026 تیکر۔ کم دے دناں وچ، داخلے تیزی نال چڑھ کے سویرے 8 وجے دے نیڑے سویر دی اک چوٹی تیکر اپڑدے نیں، فیر دوپہر توں بعد دے سارے ویلے اک چوڑی پدھری سطح (plateau) سانبھی رکھدے نیں؛ ہفتے دے اخیر اوہ ہولی ہولی ودھ کے دوپہر توں بعد دے ادھ وچ اک پدھری سطح تیکر اپڑدے نیں۔ لکھاری ایس پدھرے ہوئے رش دے ویلے نوں 16 گھنٹیاں دی لمی رش قیمت والی کھڑکی نال جوڑدا اے۔

ٹول شروع ہون توں بعد علاقے وچ فی گھنٹہ اوسط داخلے، کم دے دناں وچ (نیلا) تے ہفتے دے اخیر (نارنجی)، پکڑن والے پوائنٹاں تے گڈیاں دیاں قسماں اُتے اوسط کڈھ کے؛ سلیٹی پٹی کم دے دناں دے رش قیمت والے گھنٹے دسدی اے۔ — شکل 7، Prajapati (2026)، arXiv:2610.34818۔

ایہہ ریکارڈ اوسے دن شروع ہوندے نیں جس دن ٹول شروع ہویا۔ ایہہ وکھاؤندے نیں کہ علاقہ ہُن کیویں ورتیا جاندا اے، ایہہ نہیں کہ ایہنے کِنا ٹریفک گوایا۔